Strój miał charakter przede wszystkim użytkowy. Warunki klimatyczne Azorów, czyli silne wiatry atlantyckie, częste opady, wilgoć i mgły, wymuszały rozwiązania ochronne. Sztywny kaptur działał jak osłona przeciwwiatrowa i przeciwdeszczowa, zaś ciężka peleryna chroniła ciało i odzież przed przemoczeniem. Obok funkcji klimatycznej istniał także wymiar obyczajowy. Ubiór wpisywał się bowiem w katolicki model skromności, ograniczał widoczność sylwetki i zapewniał pewien stopień anonimowości w przestrzeni publicznej.
Francuski podróżnik Raoul de Saint-Arroman pisał:„Kobieta pod capelo staje się niemal nierozpoznawalna można minąć ją na ulicy nie wiedząc, kim jest.” Z kolei portugalski autor opisów wysp, José do Canto, zwracał uwagę na aspekt obyczajowy: „Strój ten odpowiada duchowi skromności, który przenika życie wyspy.”
Rozważając pochodzenie capote e capelo, nie sposób pominąć kwestii genezy samej społeczności São Miguel. Choć archipelag pozostawał terytorium portugalskim od XV wieku, proces jego zasiedlania miał charakter wieloetapowy i wieloetniczny. Pierwsi osadnicy przybywali z Portugalii kontynentalnej — głównie z Algarve, Alentejo i Estremadury. Wraz z rozwojem kolonii korona portugalska dopuściła jednak napływ ludności z innych regionów Europy, poszukując rąk do pracy i osadników zdolnych zagospodarować atlantyckie wyspy.
Szczególnie istotną rolę odegrali przybysze z Niderlandów Południowych — obszarów dzisiejszej Flandrii i Belgii — określani w źródłach jako flamengos. Uczestniczyli oni w kolonizacji kilku wysp archipelagu, zajmując się rolnictwem, handlem i rzemiosłem, a zarazem wnosząc własne wzorce kulturowe. Ślady ich obecności przetrwały w lokalnej toponimii, genealogii niektórych rodów i w elementach kultury materialnej.
