RZEŹBIARZ ZROBIŁ LASKĘ ... STAROŚCI



Młodzieńcza praca Petera Schipperheyna w Melbourne



Ilona Osińska i Piotr Mierzejewski





Peter Schipperheyn, Grip of Time (pierwotnie Senility), 1978. Włókno szklane, drewno (słup telegraficzny), powłoka poliestrowa. Rzeźba o wysokości ok. 7 m zamocowana na ścianie Kew Library, Melbourne.




W przestrzeni publicznej Melbourne znajduje się jedna z najbardziej osobliwych rzeźb tego miasta – ogromna laska spacerowa umieszczona na zewnętrznej ścianie biblioteki w dzielnicy Kew. Dzieło wykonane z włókna szklanego i drewna, zatytułowane dziś Grip of Time („Uścisk czasu”), powstało w 1978 roku i jest jednym z najwcześniejszych realizowanych projektów australijskiego rzeźbiarza Petera Schipperheyna.


Na pierwszy rzut oka rzeźba wydaje się niemal absurdalna. Monumentalny, realistycznie przedstawiony przedmiot codziennego użytku – laska starca – przypomina raczej żart niż poważne dzieło sztuki. Jej estetyka lokuje się gdzieś pomiędzy pop-realizmem a postmodernistyczną ironią. Z jednej strony przywodzi na myśl powiększone przedmioty codzienne znane z twórczości Claesa Oldenburga, z drugiej konceptualny humor późniejszych prac Maurizia Cattelana.


W chwili powstania tej rzeźby Schipperheyn był jeszcze studentem sztuk pięknych w Caulfield Institute of Technology w Melbourne. W 1978 roku zdobył nagrodę Abercrombie Sculpture Prize za projekt monumentalnej rzeźby. Konkurs organizowała galeria Abercrombie i był on otwarty dla wszystkich artystów.


Realizacja projektu przez studenta nie była wówczas niczym niezwykłym. W latach siedemdziesiątych środowisko rzeźbiarskie Melbourne było stosunkowo niewielkie, a otwarte konkursy artystyczne często wygrywali młodzi artyści, nawet studenci. Dziś takie sytuacje należą raczej do rzadkości.


Pierwotny tytuł pracy zdradza jednak młodzieńczy dystans i studenckie poczucie humoru autora. Rzeźba nosiła bowiem nazwę Senility („Starczość”). Monumentalna laska była więc ironicznym symbolem starzenia się i fizycznej słabości. Część wykonana z włókna szklanego została najprawdopodobniej wykonana na terenie uczelni.






Widok rzeźby na tle ceglanej elewacji biblioteki w Kew. Monumentalna dłoń wychodząca ze ściany trzyma ogromną laskę spacerową – przykład powiększonego przedmiotu codziennego charakterystycznego dla estetyki pop-realizmu.




Pierwszą lokalizacją rzeźby była zewnętrzna ściana Abercrombie Gallery przy Johnston Street w dzielnicy Collingwood. Kiedy jednak właścicielka galerii, Laurel Abercrombie, zamknęła swoją działalność, przekazała dzieło dzielnicy Kew.


Rzeźbę przeniesiono na zewnętrzną ścianę Kew Library, gdzie do dziś znajduje się na tle surowej, ceglanej elewacji budynku. Przy tej okazji zmieniono także jej tytuł. Określenie "Starczość" uznano bowiem za mało odpowiednie dla rzeźby w przestrzeni publicznej. Nowa nazwa – Grip of Time – nadała pracy bardziej refleksyjny charakter.


Co właściwie oznacza ogromna laska starca? Czy jest ironicznym komentarzem na temat starzenia się i kruchości ludzkiego ciała? A może przeciwnie – wyrazem współczucia dla ludzi starych i słabych? Sam artysta nigdy nie udzielił jednoznacznej odpowiedzi. Właśnie ta niejednoznaczność sprawia, że rzeźba przetrwała w przestrzeni publicznej. Nie jest ani moralitetem, ani prostym żartem – pozostaje otwartą metaforą upływu czasu.


W 1997 roku dzieło zostało poddane renowacji przez samego artystę. Wówczas wymieniono również metalowy element konstrukcyjny, który ufundowała firma Citipower.


Dziś Schipperheyn jest uznanym rzeźbiarzem, znanym przede wszystkim z monumentalnych rzeźb figuralnych wykonywanych w marmurze. Jego prace pozostają konsekwentnie realistyczne i przedstawiające – co w sztuce końca XX i początku XXI wieku nie jest postawą szczególnie częstą. Na tle późniejszych dzieł artysty ogromna laska z Kew wydaje się niemal anegdotyczna. A jednak właśnie w niej widać początek drogi twórczej rzeźbiarza, który z czasem stał się jednym z najbardziej rozpoznawalnych współczesnych twórców figuratywnych w Australii.






Widok od dołu ukazujący skalę dzieła. Monumentalna forma została zaprojektowana tak, aby była widoczna z dużej odległości i trudna do zniszczenia przez wandali.






MICHAŁKI

czyli to i owo sprzed lat

ILONA OSIŃSKA & PIOTR MIERZEJEWSKI

od 2024